Çalışan Anneler ve Çocukları

723

Çalışan Anneler ve Çocukları

Günümüzde kadınlar, gerek ekonomik zorunluluklardan dolayı aile bütçesine katkıda bulunmak amacıyla, gerekse yaşam standartlarını yükseltmek, toplumda prestij kazanmak, çevre edinmek, yeni İnsanlar tanımak ve eşinin yanında konumunu yükseltmek gibi bir takım nedenlerle çalışma hayatında yerlerini almışlardır. Çalışan anneler, ev, evlilik ve çocuklarına yetiştmenin yanı sıra iş yaşamının temposuna da ayak uydurmak zorunda kalırlar. Çözülmesi gereken sorun; kadın ve anne olmakla beraber çalışan kadın kimliğini en az sorunla birleştirebilmektir. Bunu yapmaya çalışırken anne ve işkadını kimlikleri arasında sıkışan kadınlar, çocuklarına karşı yeterli olamadıklarını düşünüp, suçluluk duygusuna kapılabilirler. Başlangıçta durumu idare edebileceğini düşünen kadın, daha sonra bu yoğun tempodan yorgun düşüp, aşırı sorumluluk yüklenme, zihinsel ve bedensel yorgunlukla beraber aynı zamanda çocuktan ayrı kaldığı için suçluluk duygusuna kapılabiliyor (C.,Kocar). Anneler bu suçluluk duygusuyla ister istemez yapmamaları gereken; çocuğunun her istediğinin yapılması, anne eve geldikten sonra tüm zamanının çocuğuyla geçirmeye çalışması, annenin suçluluğunu telafi etmek için sürekli çocuğuna bir şeyler alması, gibi şeyler yaparlar (H, Tatar). Doçent Doktor Yaşar Aktaş Arnasın yazında bahsi geçen Razon’un 1983 te yaptığı bir çalışmaya göre bu davranışlar çocuğun ileride tatminsiz, bencil olmasına ve maddi çıkarlara yönelmesine sebep olur. Bahsi geçen yanlış davranışların dışında anne bazı durumlarda kendini o kadar suçlu ve yetersiz hisseder ki, çocuğun tüm çocuğun tüm ihtiyaçlarını ve sorumluluklarını kendi üzerine alarak çocuğunu bağımlı ve kendi kendine karar veremeyen bir birey haline çevirir. Bazı ailelerde de ailenin çalışmasından ötürü çocuğun yeterli disiplini alamayacağı düşünülerek çok katı bir disiplin yöntemi benimserler. Sürekli baskı altında tutulup sürekli cezalandırılıp, korunduğu sanılan çocuk ya pasif bir kişilik haline gelir ya da, isyankâr olabilir. Oysaki anne ve babadan beklenen davranış çocuğuyla iletişiminde şefkatli, sevgi dolu, bir diyalog kurmalarıdır.
Bu olumsuz sonuçlardan ayrı olarak bazı araştırmalar göstermiş ki annelerin çalışması çocukların üzerinde olumlu sonuçlara yol açıyor. Yine Doçent Doktor Yaşar Aktaş Arnasın yazısında bahsi geçen 1990 yılında Arık ve Ayçiçeği tarafından yapılan bir çalışmaya göre, çalışan annelerin çocukları küçük yasta kendi kendine yeten, daha bağımsız davranan bir kişilik geliştirmekte ve çevreye uyumları daha iyi olmaktadır. Aile içinde günlük aktiviteleri planlayan, organize eden ve aileye ait görevleri üstlenen çocuk daha bağımsız ve birçok konuda daha başarılı olabilir. Bununla beraber Stewart ve Friedman(1987), Dworetzky’nin(1990) çalışmalarında çalışan annelerin kız çocuklarının bu durumdan olumlu etkilenirken (Annenin kız çocuğun kendini yüksek eğitimsel ve mesleki hedeflere yöneltmesinde güdüleyici olmakta ve annelerinin çalışmasından duydukları hayranlıktan dolayı, onu önemli bir model olarak görmektedirler), Gold ve Andres (1978) ve Stewart ve Friedman’ın (1987) yaptıkları çalışmalarda erkek çocuklarının bu durumdan olumsuz (Annesi çalışan erkek çocukların okul başarılarının özellikle annesi çalışmayan erkek çocuklara ve annesi çalışan kızlara oranla daha düşük olduğu bulunmuştur) etkilendikleri bulunmuştur (A.,A., Yaşar)
Görüldüğü üzere annelerin çalışıyor olması çocukları üzerinde hem olumlu hem de olumsuz sonuçlara sebep olabiliyor fakat bu sonuçların engellenebilmesi için alınabilecek önlemler vardır.

Öneriler,

  • Yoğun bir iş gününden sonra, mutlaka çocuğunuzla birlikte geçireceğiniz bir zaman

dilimi ayarlayın ve bu süreyi sadece çocuğunuzla birlikte bir şeyler yaparak geçirin. Örneğin, birlikte yemek hazırlamak veya oyun oynamak ya da yatmadan önce masal okumak gibi. Çocuklar açısından birlikte geçirilen zamanın süresi önemli değildir. Beraber paylaşılan zaman süresince birlikte yapılan etkinlikler ve paylaşımın kalitesidir.

  • Programlı Olun; Örneğin; hafta içinde işlerin en hafif olduğu günler biraz daha erken

çıkarak, çocuğunuzla daha fazla zaman geçirilebilir ve bu şekilde çocuğunuzla birlikte geçirdiğiniz saatleri dengeleyebilirsiniz. Çok iyi organize olun. Çocuğun çantası, kıyafetleri gibi detayları geceden hazırlamaya çalışın.

  • Anne çalışsın ya da çalışmasın, çocuklar sevgi kadar disipline de ihtiyaç duyarlar.

Çocuk büyütürken, zaman zaman sınır çizmeli; kendilerine ve çevrelerine saygı duyan; toplum kurallarına uyum gösteren çocuklar yetiştirmek amacıyla bazı kurallar konulmalıdır. Annenin çalışmasından dolayı çocuğun sevgiye ve ilgiye ihtiyaç duyduğunu bilerek aşırı hediyeden kaçınmak, Çalışan annenin çalışmasından kaynaklanan zaaflarını çocuğun koz olarak kullanmasına izin vermemek aşırı hoşgörü gösterilerek her istediği yapılarak büyütülmüş çocuklar ileride uyum ve davranış sorunları yaşayan bireyler olacaktır.

  • Kreş iletişimi arttırır; çocuğun annesi dışında başka insanlarla da diyalog halinde

olması, gelişimleri açısından hayli olumlu sayılıyor. Hatta bu iletişimin devamlı olması, çocuklarda güven hissini ve iletişim gücünü artırıyor. Bu nedenle çocuğunuzu işe giderken kreşe ya da anneanne/ babaannenin ellerine bırakmaktan rahatsız olmayın.
            Derleyen Psikolog Zümrüt BELLUR
Kaynakça
Kocar, Canan. Çalışan Annelerin En Önemli Sorunları
Aktaş Arnas, Yaşar. Çalışan Anne ve Çocuğa Etkileri
Tatar, Hüseyin. Çalışan Kadının Suçluluk Duygusunun Sorumlusu “Kutsal Anne” Miti!